Wadliwa kaucja kredytowa nie chroni banku – korzystny wyrok dla Klienta Kancelarii

W jednej z ostatnio prowadzonych przez nas spraw Sąd Okręgowy wydał korzystne dla Klienta rozstrzygnięcie, kwestionując praktykę banku polegającą na ustanowieniu kaucji pieniężnej finansowanej z tego samego kredytu, który miała ona zabezpieczać.

Close-up of a hand inserting a coin into a black piggy bank with scattered coins on a white background.

Kaucja finansowana z kredytu – dlaczego to problem?

Sprawa dotyczyła umowy kredytu, w której bank przewidział obowiązek ustanowienia kaucji pieniężnej w wysokości 9.000 zł. Co istotne, środki na kaucję nie pochodziły z majątku kredytobiorcy ani osoby trzeciej, lecz zostały sfinansowane z kredytu udzielonego przez ten sam bank.

Sąd jednoznacznie wskazał, że skuteczne zabezpieczenie wierzytelności banku poprzez przeniesienie własności środków pieniężnych wymaga, aby środki te stanowiły rzeczywiste przysporzenie majątkowe na rzecz banku. W sytuacji, gdy kaucja jest finansowana z kredytu, warunek ten nie zostaje spełniony.

Iluzoryczny charakter zabezpieczenia

Sąd zwrócił również uwagę na wewnętrzną sprzeczność konstrukcji zastosowanej przez bank:

  • kaucja została ustanowiona jedynie na okres 12 miesięcy,
  • po tym czasie miała zostać zaliczona na przedterminową spłatę kredytu,
  • sam kredyt był rozłożony na 48 miesięcy.

W ocenie sądu takie rozwiązanie nie zapewnia realnej ochrony banku, a jedynie zwiększa zakres zobowiązań kredytobiorcy. Kredytowanie kaucji, która ma zabezpieczać spłatę tego samego kredytu, pozostaje w sprzeczności z istotą zabezpieczenia oraz zasadą swobody umów (art. 353¹ k.c.).

A collection of golden coins spilling from a glass jar on a vibrant red background symbolizes wealth.

Brak odrębnej umowy kaucji

Dodatkowym argumentem przemawiającym na korzyść naszego Klienta był fakt, że bank nie przedstawił odrębnej umowy przeniesienia własności środków pieniężnych, na podstawie której miało dojść do ustanowienia kaucji. Sąd podkreślił, że to właśnie treść takiej umowy ma kluczowe znaczenie dla oceny charakteru i skutków zabezpieczenia.

Skutek: obniżenie należności o 9.000 zł

W rezultacie Sąd Okręgowy uznał, że ustanowienie kaucji w opisanym kształcie było wadliwe i nieskuteczne jako zabezpieczenie wierzytelności banku. Jednocześnie sąd wskazał, że nieważność postanowień dotyczących kaucji nie powoduje nieważności całej umowy kredytowej.

Na tej podstawie sąd zmienił wyrok sądu pierwszej instancji i obniżył należność główną dochodzoną przez bank o kwotę 9.000 zł, czyli równowartość kaucji.

Znaczenie wyroku dla kredytobiorców

Orzeczenie to ma istotne znaczenie dla praktyki bankowej i dla kredytobiorców, którzy spotykają się z konstrukcjami zabezpieczeń o wątpliwej funkcji ekonomicznej i prawnej. Pokazuje, że nie każda „kaucja” przewidziana w umowie kredytu stanowi skuteczne zabezpieczenie i że warto poddać takie postanowienia szczegółowej analizie prawnej.

Jeżeli mają Państwo wątpliwości co do zapisów swojej umowy kredytowej – zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią.