Sprawy spadkowe w banku – jak uzyskać informacje o rachunkach zmarłego i wypłacić środki po jego śmierci?

Śmierć bliskiej osoby wiąże się nie tylko z koniecznością przeprowadzenia postępowania spadkowego. W praktyce bardzo często trzeba również ustalić, w jakich bankach zmarły posiadał rachunki, jaka była wysokość zgromadzonych na nich środków i w jaki sposób można je wypłacić.

Nie zawsze rodzina wie, z jakich banków korzystał spadkodawca. Zdarza się również, że na rachunkach od wielu lat nie wykonywano żadnych operacji albo zmarły pozostawił dyspozycję wkładem na wypadek śmierci.

Jak w takiej sytuacji postępować?

Zgłoszenie śmierci posiadacza rachunku

Jeżeli spadkobiercy wiedzą, w jakim banku zmarły posiadał rachunek, warto poinformować bank o jego śmierci i przedstawić akt zgonu.

W przypadku indywidualnego rachunku osoby fizycznej, niezwiązanego z prowadzeniem działalności gospodarczej, śmierć posiadacza co do zasady powoduje rozwiązanie umowy rachunku. Nie oznacza to jednak oczywiście utraty znajdujących się na nim pieniędzy. Prawo bankowe przewiduje, że bank przechowuje środki do czasu ich wypłaty osobie posiadającej do nich tytuł prawny.

Samo przedstawienie aktu zgonu nie wystarczy jednak co do zasady do wypłaty pieniędzy należących do spadku. Bank musi wiedzieć, kto jest spadkobiercą zmarłego.

Wyjątkiem mogą być między innymi wypłaty związane z dyspozycją wkładem na wypadek śmierci oraz zwrot kosztów pogrzebu na zasadach określonych w Prawie bankowym.

Najpierw trzeba potwierdzić prawa do spadku

Podstawowym dokumentem pozwalającym spadkobiercy załatwiać sprawy bankowe po zmarłym jest:

prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza.

Postanowienie sądu wskazuje wszystkich spadkobierców oraz wysokość przysługujących im udziałów w spadku.

Nie oznacza to przy tym, że każdy ze spadkobierców zawsze musi osobiście stawić się na rozprawie. Sąd wzywa osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy, natomiast konieczność osobistej obecności zależy od przebiegu konkretnego postępowania.

Jeżeli między spadkobiercami nie ma sporu co do kręgu osób dziedziczących, alternatywą dla postępowania sądowego może być sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza.

Nie wiemy, w jakim banku zmarły miał pieniądze – Centralna Informacja o Rachunkach

Częstym problemem jest sytuacja, w której rodzina nie wie, w jakich bankach zmarły posiadał rachunki.

Nie trzeba wówczas kierować zapytań po kolei do wszystkich banków.

Służy temu Centralna Informacja o Rachunkach, przewidziana w art. 92ba i następnych Prawa bankowego. Osoba, która uzyskała tytuł prawny do spadku, może złożyć jeden wniosek i uzyskać zbiorczą informację dotyczącą rachunków spadkodawcy prowadzonych przez banki i SKOK-i.

Wniosek można złożyć zasadniczo w dowolnym banku lub SKOK-u uczestniczącym w systemie. Możliwe jest także skorzystanie z usługi oferowanej bezpośrednio przez Bank Gospodarstwa Krajowego.

Ważne jest jednak, że samo pokrewieństwo ze zmarłym ani sam akt zgonu nie wystarczą. Osoba występująca o informację musi wykazać, że uzyskała tytuł prawny do spadku.

Do wniosku należy zatem przedstawić przede wszystkim prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia albo inny dokument potwierdzający tytuł prawny do spadku. W zależności od sytuacji potrzebny może być również akt zgonu, dokument tożsamości, a w przypadku działania przez pełnomocnika – odpowiednie pełnomocnictwo. Formularz stosowany przez BGK przewiduje możliwość przedstawienia oryginału albo notarialnie poświadczonej kopii dokumentu spadkowego.

Jakich informacji dowiemy się z Centralnej Informacji?

Centralna Informacja pozwala przede wszystkim ustalić:

w jakim banku lub SKOK-u zmarły posiadał rachunek, jaki był numer tego rachunku oraz czy rachunek jest nadal prowadzony. Informacja obejmuje również określone rachunki, których umowy zostały wcześniej rozwiązane albo wygasły na podstawie przepisów o tzw. rachunkach uśpionych. W przypadku rachunku wspólnego nie otrzymamy natomiast danych drugiego współposiadacza.

Centralna Informacja nie podaje natomiast salda rachunku ani pełnej historii operacji.

Po ustaleniu, że zmarły posiadał rachunek w konkretnym banku, spadkobierca powinien zwrócić się bezpośrednio do tego banku.

Ile kosztuje uzyskanie informacji?

Prawo bankowe nie określa jednej stałej opłaty. Bank może pobrać opłatę, ale jej wysokość nie może przekraczać kosztu wygenerowania informacji.

W praktyce jest to najczęściej kilkadziesiąt złotych. Przykładowo Bank Pocztowy pobiera obecnie 20 zł, w niektórych bankach spółdzielczych spotykane są opłaty 25–30 zł, natomiast BGK pobiera 50 zł.

Przed złożeniem wniosku warto więc sprawdzić aktualną taryfę danego banku.

Jak uzyskać informacje o pieniądzach znajdujących się na rachunku?

Jeżeli wiemy już, w którym banku zmarły posiadał rachunek, spadkobierca może przedstawić bankowi dokument potwierdzający nabycie spadku i zażądać informacji dotyczących środków należących do spadku.

Może to obejmować przede wszystkim informacje o wysokości środków zgromadzonych na rachunku. W zależności od okoliczności uzasadnione może być również uzyskanie historii operacji potrzebnej do ustalenia składu spadku lub dokonania rozliczeń między spadkobiercami.

W czerwcu 2026 r. Prezes UOKiK zwrócił uwagę na problemy występujące w praktyce bankowej, w tym przypadki opóźniania przekazywania informacji, odmowy dostępu do historii rachunku oraz żądania od spadkobierców nadmiernej liczby dodatkowych dokumentów.

Wypłata pieniędzy, gdy jest kilku spadkobierców

Sytuacja jest najprostsza, jeżeli spadek przypadł jednej osobie. Po przedstawieniu dokumentów potwierdzających nabycie spadku bank może wypłacić jej środki należące do spadku.

Więcej problemów pojawia się, gdy spadkobierców jest kilku.

Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia określają, kto dziedziczy i w jakiej części, ale nie dokonują jeszcze podziału poszczególnych składników majątku.

Do czasu działu spadku istnieje wspólność majątku spadkowego. Wynika to z art. 1035 Kodeksu cywilnego.

W praktyce bankowej przy wypłacie środków przed dokonaniem działu spadku banki mogą oczekiwać zgodnego działania wszystkich spadkobierców albo przedstawienia dokumentu, z którego wynika sposób podziału środków.

Dział spadku może uprościć wypłatę pieniędzy

Spadkobiercy mogą dokonać działu spadku i ustalić, komu mają przypaść środki znajdujące się na konkretnym rachunku bankowym.

Umowny dział spadku wymaga porozumienia wszystkich spadkobierców. Może obejmować cały spadek albo tylko jego część.

Jeżeli dział dotyczy wyłącznie środków pieniężnych, ustawa co do zasady nie wymaga formy aktu notarialnego. Z praktycznego punktu widzenia, jeżeli dokument ma następnie zostać przedstawiony bankowi, bezpiecznym rozwiązaniem jest sporządzenie go na piśmie z podpisami notarialnie poświadczonymi. Ułatwia to bankowi weryfikację autentyczności podpisów.

Trzeba jednak pamiętać, że jeżeli umowny dział spadku obejmuje również należącą do spadku nieruchomość, umowa o dział spadku musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego.

Dyspozycja wkładem na wypadek śmierci – bez postępowania spadkowego

Inaczej wygląda sytuacja, gdy posiadacz rachunku za życia złożył w banku dyspozycję wkładem na wypadek śmierci.

Posiadacz rachunku oszczędnościowego, rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego lub terminowej lokaty oszczędnościowej może wskazać, że po jego śmierci określona kwota ma zostać wypłacona małżonkowi, dzieciom, wnukom, rodzicom, dziadkom albo rodzeństwu.

Kwota wypłacona na podstawie takiej dyspozycji nie wchodzi do spadku. Obowiązuje przy tym ustawowy limit odpowiadający dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku za ostatni miesiąc przed śmiercią posiadacza.

Procedura jest znacznie prostsza niż przy wypłacie środków należących do spadku.

Osoba wskazana w dyspozycji nie musi przedstawiać postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku ani aktu poświadczenia dziedziczenia. Wystarczające jest wykazanie śmierci posiadacza rachunku, co następuje poprzez przedstawienie aktu zgonu, oraz potwierdzenie własnej tożsamości. Bank następnie weryfikuje treść pozostawionej dyspozycji.

Co więcej, jeżeli bank dowie się o śmierci klienta, który złożył taką dyspozycję, ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić wskazaną w niej osobę o możliwości wypłaty środków.

Pełnomocnictwo do rachunku wygasa po śmierci

Częstym błędem jest przekonanie, że jeżeli małżonek, dziecko albo inna osoba posiadała wcześniej pełnomocnictwo do rachunku, może nadal wypłacać z niego pieniądze po śmierci właściciela.

Co do zasady jest odwrotnie.

Zgodnie z art. 101 § 2 Kodeksu cywilnego umocowanie wygasa wraz ze śmiercią mocodawcy, chyba że z uzasadnionych przyczyn zastrzeżono inaczej. Również Rzecznik Finansowy wskazuje, że pełnomocnik do rachunku po śmierci jego posiadacza traci co do zasady możliwość składania dyspozycji dotyczących rachunku.

Dlatego były pełnomocnik nie powinien po śmierci posiadacza wypłacać pieniędzy, wykonywać przelewów ani korzystać z bankowości elektronicznej zmarłego.

Prawo do rachunku jako spadkobiercy i wcześniejsze pełnomocnictwo do rachunku to dwie zupełnie różne podstawy prawne.

Rachunki „uśpione” i waloryzacja środków

Prawo bankowe zawiera również szczególne przepisy dotyczące rachunków, którymi przez wiele lat nikt się nie interesował.

Co do zasady umowa rachunku osoby fizycznej niezwiązana z działalnością gospodarczą rozwiązuje się po upływie 10 lat od ostatniej dyspozycji posiadacza, jeżeli wcześniej nie nastąpi inna przyczyna jej zakończenia. Bank ma również obowiązki związane z ustaleniem, czy posiadacz takiego rachunku nadal żyje.

Szczególnie istotna jest kwestia waloryzacji.

Nie wszystkie środki pozostające przez wiele lat w banku podlegają ustawowej waloryzacji.

Art. 59a ust. 5 Prawa bankowego odnosi waloryzację wyłącznie do umów, które wygasły w sytuacjach określonych w art. 59a ust. 2 albo ust. 3. Chodzi przede wszystkim o określone odnawialne umowy zawierane na czas oznaczony, które bez odpowiedniej dyspozycji posiadacza nie mogą być dalej automatycznie przedłużane.

Od dnia wygaśnięcia takiej umowy do chwili wypłaty środków osobie uprawnionej pieniądze podlegają waloryzacji o prognozowany w ustawie budżetowej średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych. Waloryzacji dokonuje się na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Nie można więc przyjąć, że waloryzacja należy się automatycznie tylko dlatego, że właściciel rachunku zmarł albo że rachunek przez 10 lat pozostawał nieaktywny.

Przepisy dotyczące waloryzacji zaczęły mieć praktyczne zastosowanie od 1 lipca 2026 r., ponieważ obejmują rachunki objęte regulacjami obowiązującymi od 1 lipca 2016 r. Zwróciło na to uwagę również Ministerstwo Finansów w objaśnieniach podatkowych z 19 czerwca 2026 r.

Jak uporządkować sprawy bankowe po śmierci bliskiej osoby?

W praktyce warto zachować następującą kolejność:

1. zgłosić śmierć w bankach, o których wiemy, i przedstawić akt zgonu;
2. uzyskać prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia;
3. jeżeli nie znamy wszystkich banków spadkodawcy – wystąpić o zbiorczą informację z Centralnej Informacji o Rachunkach;
4. zwrócić się do ustalonych banków o informacje dotyczące rachunków i zgromadzonych środków;
5. ustalić sposób wypłaty pieniędzy, a przy kilku spadkobiercach – w razie potrzeby dokonać działu spadku;
6. sprawdzić, czy zmarły pozostawił dyspozycję wkładem na wypadek śmierci;
7. przy starych, nieaktywnych rachunkach zweryfikować również, czy mogą znaleźć zastosowanie przepisy o ustawowej waloryzacji.

Każda sprawa spadkowa może wyglądać nieco inaczej. W szczególności dodatkowej analizy mogą wymagać rachunki wspólne, rachunki związane z działalnością gospodarczą, rachunki objęte zarządem sukcesyjnym, spory między spadkobiercami czy wypłaty dokonane po śmierci właściciela rachunku przez dotychczasowego pełnomocnika.

Jeżeli w związku ze śmiercią bliskiej osoby pojawiają się wątpliwości dotyczące rachunków bankowych, wypłaty środków, dyspozycji wkładem na wypadek śmierci, dokumentów wymaganych przez bank albo rozliczeń pomiędzy spadkobiercami, warto wcześniej wyjaśnić sytuację prawną.

W takich sprawach pomagam zarówno w analizie dokumentów, jak i w kontaktach z bankiem oraz przygotowaniu odpowiednich pism.

W razie wątpliwości dotyczących spraw spadkowych w bankach zapraszamy do kontaktu z Kancelarią.